Er is al veel gesproken en geschreven over de herziene Schijf van Vijf. Voor velen kan het wat belerend overkomen of weerstand oproepen, en dat is begrijpelijk. Bekijk het echter eens vanuit een ander perspectief: als een uitnodiging om samen bewuste keuzes te maken. Keuzes die niet alleen bijdragen aan onze eigen gezondheid, maar ook de druk op de zorg kunnen verlichten en het milieu ten goede kunnen komen. En wellicht het belangrijkste: we geven een goed voorbeeld aan onze kinderen, zodat zij gezond kunnen opgroeien en we gezondheidsproblemen en overgewicht kunnen tegengaan.
Gezond eten is niet alleen gunstig voor je lichaam, maar ook voor je mond. Wat je eet en drinkt heeft directe invloed op je tanden en tandvlees. Door de juiste keuzes te maken, verklein je de kans op gaatjes en ontstekingen.
Het goede nieuws is dat het niet ingewikkeld hoeft te zijn. Met behulp van de vernieuwde Schijf van Vijf kun je geleidelijk werken aan een gezonde mond en een fit lichaam. In deze blog zullen we niet alleen de relatie met mondgezondheid toelichten, maar ook tips geven over hoe je klein kunt beginnen. Verderop in de blog delen we tips over hoe je gezonde en betaalbare keuzes kunt maken in de supermarkt. Maar laten we eerst kijken naar:
De impact van voeding op je mond
Alles wat je eet en drinkt passeert je tanden. Suikers en zuren kunnen je tanden beschadigen. Bovendien helpt gezond speeksel om je tandvlees in goede conditie te houden. Gezonde voeding ondersteunt niet alleen je mondgezondheid, maar draagt ook bij aan je algehele welzijn en gezondheid.
Hoe kan de Schijf van Vijf bijdragen aan een gezonde mond?
De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum toont welke gezondere keuzes je kunt maken. Het helpt je om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen en minder vaak te snacken. En dat is al van groot belang, want: minder eet- en drinkmomenten betekent minder zuuraanvallen op je tanden.
Laten we ze alle vijf op een rijtje zetten:
DE SCHIJF VAN VIJF EN JE MONDGEZONDHEID
Groente en fruit zijn onmisbaar voor een gezonde mond.
Dit is wat ze voor jou doen:
- Ze houden je tandvlees gezond
- Harde groenten zoals wortel, waarop je moet kauwen, helpen je gebit schoon te houden
- Ze bevatten vitamines en mineralen
Wees voorzichtig met fruit: het bevat natuurlijke suikers en zuren. Eet fruit daarom liever in één keer, bijvoorbeeld tijdens een maaltijd of als snack met een handje rauwe noten. En vermijd de hele dag door kleine hapjes. Let op: een glas vruchtensap (zelfs vers geperst) valt hier helaas niet onder, het drinken van sap is belastender voor je gebit dan het eten van fruit.
Waarom is voeding belangrijk voor je mond?
Volkoren producten: goed voor je tanden en vermindert het verlangen naar eten
Denk aan volkorenbrood, volkorenpasta, havermout en zilvervliesrijst.
Waarom zijn ze goed?
- Volkoren producten vergen meer kauwen, wat goed is voor tanden en tandvlees
- Ze zorgen voor een langer gevuld gevoel, waardoor je minder gaat snacken
- Minder 'snelle' suikers betekent minder kans op gaatjes
Je langer verzadigd voelen resulteert in minder snacken, wat weer leidt tot minder schade aan je tanden
Hoe helpt de Schijf van Vijf mij aan een gezonde mond?
Eiwitten en calcium: essentieel voor sterke tanden
Je vindt ze in:
- (Plantaardige) zuivel
- Noten en zaden
- Vis
- Peulvruchten
- Eieren
- Vlees
Wat doen eiwitten en calcium voor je mond?
- Calcium verstevigt je tanden
- Eiwitten dragen bij aan het herstel na een behandeling
Vooral na een kaakoperatie, het plaatsen van een implantaat of een tandvleesbehandeling is dit extra belangrijk.
Wat doen groente en fruit voor je tanden?
Gezonde vetten: minder zichtbaar maar wel belangrijk
Gezonde vetten vind je in:
- Olijfolie
- Noten & zaden
- Avocado
- Vette vis
Ze hebben misschien geen direct effect op je tanden, maar dragen wel bij aan het behoud van een gezond lichaam. Een gezond lichaam ondersteunt op zijn beurt ook je mondgezondheid, dus indirect zijn gezonde vetten ook van belang voor je mondgezondheid.
Wat kun je het beste drinken?
De beste keuzes zijn simpel: water, thee en koffie zonder suiker
Klinkt saai? Je kunt water opfleuren met een takje munt, stukje komkommer, schijfje gember of een combinatie daarvan om het lekker te maken en er leuk uit te laten zien. En er zijn talloze theesoorten om uit te kiezen! Met verse ingrediënten kun je heerlijke thee zetten, zoals heet water met plakjes gember en/of citroen, kurkuma, of een takje munt of citroenmelisse uit je eigen tuin. Met venkelzaadjes kun je een heerlijke 'after diner' thee maken.
Pas echter op met:
- Frisdrank → veel suiker = gaatjes
- Sap en frisdrank → zuur = slijtage van je tanden
Suiker wordt omgezet in zuur. Dubbele belasting dus! Drink deze dranken in één keer en niet de hele dag door. Spoel je mond eventueel na met water. Meer informatie over hoe zoete dranken eigenlijk heel zuur zijn, kun je hier vinden.
Gezonde keuzes maken in de supermarkt (zonder stress)
Voor velen is het lastig om gezonde keuzes te maken. Dit is begrijpelijk: het merendeel van de producten in de supermarkt is ongezond. Ongeveer 80% van de producten kun je beter laten liggen.
Hoe vind je dan de gezonde opties?
Enkele richtlijnen:
- Groenten en fruit (vaak bij de ingang)
- Kies voor volkoren varianten
- Peulvruchten in blik, pot of gedroogd in een zak
- Noten, zaden, notenpasta en pindakaas
- Diepvriesgroenten en -fruit
- Eieren, vis in blik op water of olie, onbewerkte vis in het vriesvak
Extra tip: ga voor seizoensproducten. Deze zijn vaak voordeliger omdat er meer aanbod is tijdens het seizoen, en het is gunstig dat seizoensproducten doorgaans van dichterbij komen. Bovendien zijn seizoensgebonden producten vaak in de aanbieding. Elke supermarkt biedt ook recepten in tijdschriften en op websites die passen bij seizoensproducten.
Hoe herken je ongezonde producten?
Let op de volgende signalen:
- Kant-en-klaar maaltijden
- Producten uit pakjes en zakjes
- Lange ingrediëntenlijsten
Wees voorzichtig met claims zoals "zonder toegevoegde suikers", aangezien er nog steeds suikers in kunnen zitten onder een andere benaming. Zie hier voor 130 verschillende namen voor suiker.
Regel: hoe minder bewerkt, hoe beter
Hoe begin ik met een gezondere levensstijl?
Een gezonde mond en lichaam beginnen bij je dagelijkse keuzes. Je hoeft niet meteen perfect te eten. Het draait om kleine stappen die je kunt volhouden.
Je kunt vandaag al beginnen met bijvoorbeeld:
- één gezondere maaltijd
- mindere snacks
- vaker water drinken
- 2 keer per dag je tanden poetsen
Zo werk je elke dag aan: een gezonde mond, een fit lichaam en meer energie. Kleine aanpassingen maken op de lange termijn een groot verschil. Gezonde voeding helpt je lichaam en mond gezond te houden en problemen te voorkomen. Na een behandeling of ziekte zul je sneller herstellen en energie opbouwen door een gezonde levensstijl.
Tot slot: maak het haalbaar voor jezelf. Gezond leven hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Kijk wat bij jou past en begin klein.
Wil je meer informatie over dit onderwerp? Laat je inspireren door leefstijlen zoals de Blue Zones, waar mensen door eenvoudige dagelijkse gewoontes langer gezond blijven. Of bekijk een eerdere blog van Louise Witteman over cariëspreventie en voeding. En natuurlijk biedt het Voedingscentrum veel informatie en tips.
